4/11/2014
4/10/2014
Մարդկանց խրամատներից գտնում ու դաժանորեն սպանում էին.Մարաղայի դեպքերից անցել է 22 տարի
Մարաղայում ադրբեջանցիների իրականացրած ջարդերի, «Մարաղա և Մարգուշավան» վավերագրական գրքի, ականտեսների հետ ունեցած հանդիպումների և այլ հարցերի շուրջ զրուցել ենք արձակագիր, հրապարակախոս, լրագրող Բակուր Կարապետյանի հետ:
Ինչպե՞ս ստեղծվեց «Մարաղա և Մարգուշավան» վավերագրական գիրքը գրելու գաղափարը:
-Գիրքը գրելու գաղափարը Մարգուշավանի բնակիչներից մեկինն է, ով էլ պատվիրեց, որ գրեմ: Նրա օգնությամբ գնացի Ռուսաստան, հանդիպեցի ականատեսների մեծ մասին:
Մարաղան և Մարգուշավանը հարևան գյուղեր են: Նրանցից մեկում մեկ օրում սպանվել է 70, մյուսում` 30 հոգի: Տեխնիկայով զինված ուժի դեմ դժվար էր պայքարել ու պահել Մարաղան: Համապատասխան զենք չկար, ուստի, ստիպված նահանջում են, խրամատներ են փորում ամեն մեկը իր բակում` ռմբակոծությունից փրկվելու համար:
Մի քանի ընտանիք տեղավորվում է այդ խրամատներում: Երբ հարձակվում են՝ կռիվ է լինում, չեն հասցնում բոլորին զգուշացնել, որ դուրս գան: Ժողովրդին գտնում ու դաժանորեն սպանում են: Այրում են ողջ- ողջ: Մի 50 հոգու էլ գերի են տանում ու այնտեղ տանջամահ անում:
Ոտքերից մեկը ծառին են կապել, մյուսը տրակտորով քաշել են, մյուսի մարմինը սղոցով մասնատել են: Թուրքը շատ դաժան բան է:
Իսկ, ինչո՞ւ է գիրքը միայն ռուսերեն լեզվով:
-Պատվերն այդպես է եղել: Հայերեն գրել եմ, թարգմանվել է, իսկ հայերենով հրատարակելու համար գումար է անհրաժեշտ:
Վերջերս հրատարակված «Սումգայիթյան օրագիր» վավերագրական գիրքն էլ միայն հայերեն է..
-Այժմ այն անգլերեն է թարգմանվում՝ աշխարհով մեկ տարածվելու համար:
Ինչպե՞ս ծնվեց այս գիրքը:
-Վախենում էի, որ Ղարաբաղյան դեպքերը կճնշվեն և աշխարհը չի իմանա: Շատ մտավորական ընկերների հետ կարևորեցինք հարցը բարձրացնելու խնդիրը, որ ժողովուրդը տեղյակ լինի: Սումգայիթցի փախստականներից տեղեկանալով, որ ապրիլին սկսվելու է ոճրագործների դատավարությունը, որոշեցի մինչ այդ Սումգայիթ մեկնել ու նկարահանել ջարդերի հետքերը: Դա ցանկացած նորմալ լրագրողի պարտականությունն է: Գիտեի նաև, որ որոշ ժամանակ անց Բաքվի իշխանություններն այնպես, ինչպես ժխտում էին 1915-1923թթ. Արևմտյան Հայաստանում և ողջ Թուրքիայում ու Հարավային Կովկասի տարածքում հայ ժողովրդի նկատմամբ իրագործած ցեղասպանությունը, այնպես էլ ժխտելու են կատարվածը՝ ասելով, որ նման բան չի եղել, ոչ մի ջարդ չի եղել, հայերն են հորինել…:
Մեկ ամիս չէր հաջողվում հասնել այնտեղ: Հետո իմացա, որ Սումգայիթի բնակիչները, որոնք հասցրել էին փախչել, վերադառնում էին իրենց կահ-կարասին տեղափոխելու համար: 3 թե 4 մեքենա էր:
Ես վարորդների կողքը նստում և գնում եմ: Կեսգիշերին հասնում եմ Սումգայիթ: Այնտեղ մի տան մեջ հայերը հավաքված էին: Բոլորը հրաժարվում էին ինձ ընդունել: Վախենում էին, որ, եթե իմանային, որ հայ է, լրագրող, եկել է նկարահանման, նորից մի կոտորած կսկեն: Եվ, մի տղա, ում ընտանիքը Հյուսիսային Կովկասում էր և եկել էր կահ-կարասին տեղափոխելու և տունը վաճառելու համար, երկար տատանվելուց հետո ասաց, որ կտանի իր տուն: Նրա օգնությամբ ես հանդիպեցի ականատեսներին: Մեծ մասի հետ էլ պայմանավորվում էի Երևանում հանդիպել:
Սումգայիթում բացի ականատեսների հետ զրույցներից քաղաքի տեսարաններ էի ուզում նկարել, զրուցել…
4-րդ օրը հանդիպեցի քաղաքի կուսակցական ղեկավարությանը: Քաղաքային կոմիտեի առաջին քարտուղարը Նախիջևանից էր, ասաց, որ տեղյակ չէ կատարվածից ու խորհուրդ տվեց հանդիպել երկրորդ քարտուղարին: Մտա վերջինի մոտ՝ Բայրամովայի..
Ասացի, թե այս ի՞նչ եք արել, ամբողջ Ադրբեջանը խայտառակել եք, ինչո՞ւ նման բաներ թուլ տվեցիք: Նա, թե մենք չգիտեինք, այս ինչ խայտառակություն է, նրանք են կազմակերպել օվկիանոսից այն կողմ: Իբր թե ամերիկացիներն էին կազմակերպել:
Ինչպե՞ս էր հաջողվում աննկատ մնալ: Վտանգ չէի՞ք զգում:
-Եթե վախենայի՝ անմիջապես կբռնվեի: Ես չէի զգում: Օրինակ փողոցում քայլում էինք՝ ես հայերեն էի խոսում: Անընդհատ ուղեկիցս սաստում էր, որ չխոսեմ:Մի օր էլ տեսանք, որ հայերի՝ տները փոխանակելու մասին հայտարարությունները պատռում են ադրբեջանցիները: Զայրացա ու ռուսերենով ասացի, թե այս ի՞նչ եք անում: Ձեզ ո՞վ է թույլ տվել: Իրենք գիտեին, որ ոչ մի հայ չի համարձակվի կանգնել ու իրենց ինչ-որ բան ասել: Ընկերս կողքս կանգնած սփրթնել էր: Սրանք նայեցին, նայեցին, զարմացան ու հեռացան:
Կամ, երբ մտնում էինք խանութ և դուրս գալիս, ուղեկիցս՝ Սեյրանն ասում էր, որ վաճառողը կասկածանքով ինձ էր նայում, հետո պայուսակիս: Իսկ ես պայուսակը պատռել էի, անցք էի բացել ու քաղաքում նկարահանումներ էի անում:
Ի վերջո, ինչպե՞ս վերադարձաք այնտեղից:
Շատ ծանր վիճակ էր, չգիտեի՝ ինչ անել, ուր գնալ: Տեսա, որ Աղդամ գնացող ավտոբուս կա: Նստեցի հետևի նստարարնին` անկյուն քաշված: Հիշեցի, որ Շուշին Ասկերանի միջով է գնում: Կողքիս կանգնած էր հղի կին: Վեր կացա, թուրքերեն ասացի՝ նստեք: Բոլորը շուռ եկան ու նայեցին: Տեսան, որ հայ է ու թուրքերեն է խոսում: Նրանք էլ լարվեցին, ես էլ: Բայց, ամեն ինչ հաջող ավարտվեց:
Արդյունքում ծնվեց «Սումգայիթյան ալիքներ» 54 րոպեանոց տեսաֆիլմը…
Այո..բայց այդ օրերին, չգիտես ինչու՝ չեն ցուցադրում: Տեղեկատվական, քարոզչական առումով թշնամին ավելի առաջ է, քան մենք... Նրանք շատ փող են ծախսում` ներկայացնելով սուտ տեղեկություն:
Ինչպիսի՞ն եղավ ֆիլմի հետևանքը:
-Ֆիլմի վատ հետևանքներից մեկն այն է, որ ականատեսներից Զինաիդա Մուդրեցովան, ով պատմել էր, թե ինչպես են սպանել իր ամուսնուն, նրան հետևում են, գտնում են Մոսկվայում, տանում են Բաքու և այնտեղ տանջամահ անում…:
http://asekose.am/hy_AM/news/9/156619-mardkanc-xramatneric-gtnoum-ou-dajanoren-spanoum-enmaraxayi-depqeric-ancel-e-22-tari.html
Ինչուներն ինձ տարան մի տեղ, որը կոչվում է քաղաքականություն.Անահիտ Բախշյան
Մեր զրուցակիցը «Ժառանգություն» կուսակցության նախկին պատգամավոր, Երևանի ավագանու «Բարև Երևան» խմբակցության անդամ, Կրթության ազգային ինստիտուտի փոխտնօրեն Անահիտ Բախշյանն է: Նրա հետ զրուցել ենք ընտանիքի, մասնագիտության ընտրության, դպրոցի, սիրո, կրթության ոլորտից քաղաքականություն անցում կատարելու, ԱԺ-ում պատգամավորների աշխատանքի և այլ հարցերի շուրջ:
-Մեծ էր մեր ընտանիքը: Ապրում էինք մի տան մեջ, որտեղ հորեղբայրներն էին, տատիկը, պապիկը, հայրս, մայրս և մենք՝ 5 երեխա:
Մանկությունս անցել է շատ ջերմ, սիրո
մթնոլորտում: Հորեղբայրներս ինձ համար մեծ նշանակություն ունեին, քանի որ
կային բաներ, որ հայրս կարող է թույլ չտար, բայց հորեղբայրս թույլ էր
տալիս: Տանգո պարելն անգամ փոքր հորեղբայրս է սովորեցրել և իմ առաջին
տանգոն պարել եմ նրա հետ: Ու ինձ համար այնքան հաճելի էր, երբ որևէ տեղ
հորեղբորս զուգընկերն էի դառնում: Չեմ մոռանում Նոր տարվա մեր հավաքները մի
սեղանի, մի տոնածառի շուրջ: Նվերները՝ հիմնականում գրքեր, որոնք մասունքի
պես պահել եմ:
Միշտ հիշում եմ, մեր ընտանիքը, մեր
հարաբերությունները, հատկապես տատիկիս, որին շատ նման եմ արտաքինով: Նրա
անունը Մանուշակ էր, ում անունով էլ հորեղբորս աղջկան կոչեցին, սակայն,
վերջինը չի սիրում այդ անունը և մինչև հիմա ընդվզում է՝ ասելով, թե դու
այդքան նման ես քո տատին, բայց ինձ են անվանակոչել: Ինչո՞ւ: Քո անունը թող
դնեին Մանուշակ էլի:
Կուզեի՞ք, որ Ձեզ կոչեին տատիկի անունով:
-Ես իմ անունը շատ եմ սիրում և ինձ համար
Ղազարոս Աղայանի «Անահիտ» հեքիաթն իմ ուղեցույցն է ու մեկ-մեկ ինձ
«բռնացնում» եմ այն մտքի մեջ, որ շատ եմ ուզում Անահիտին նմանվել: Բայց,
եթե կոչեին Մանուշակ՝ չէի դժգոհի:
Նշեցիք, որ արտաքինով եք նման, իսկ բնավորության գծերը:
-Տատս ու պապս բողոքական հավատքի էին և,
տեղափոխվելով Հայաստան, եղել են Ավետարանական եկեղեցու հիմնադիրներից: Ես
մեծացել եմ այդ եկեղեցում: Երեխա էի, շատ բան չէի հասկանում, բայց միշտ
հիշում եմ, որ հաճույքով չէի գնում: Տատս տանում էր ու, ես տեսնում էի իր
ծառայելու, բոլորին հասնելու, նվիրվելու ջանքը: Այն աստիճան, որ հիշում եմ,
հորեղբայներս զայրանում էին՝ ասելով, թե գնում ես, չես ասում ուր ես, մի
օր կորելու ես:
Բայց ինչ էր անում տատս: Նա ժողովրդական
բժշկություն շատ լավ գիտեր: Որ կանչում էին՝ գնում էր: Դա կարող էր
Գյումրին լինել, Սուխումին…: Հիմա ես տեսնում եմ, որ պատմությունը կրկնվում
է. ինչ-որ հորեղբայրներս տատիս էին ժամանակին ասում, նույնը հիմա
երեխաներս ինձ են ասում:
Իսկ բնավորության ո՞ր գիծը կցանկանայիք ունենալ, որ չունեք:
Ինքը շատ հավատքով էր: Ասվածավախ: Այ դա ինձ մոտ մի քիչ պակասում է: Հավատում եմ անշուշտ, բայց այնպես չէ, ինչպես նա:
Շատերն այսօր խուսափում են մեծ ընտանիք ունենալուց, գերադասում են հանգիստ ապրել: Դուք երբևէ նման ցանկություն չե՞ք ունեցել:
-Այդքան էլ ուզել-չուզելով չէր: Գուցե
հարսները շատ կուզեին առանձին ապրել, բայց մեզ համար շատ լավ էր , իսկ
դրվածքն այդպիսին էր, տունը մեկն էր: Մեծ ընտանիքը, իմաստալից ելումուտը,
լուրջ դրոշմ են թողել իմ աշխարհընկալման, մարդկային հարաբերություններ
կառուցելու հմտությունների վրա:
Գիտեմ, որ շատ աշխույժ և լավ
սովորող երեխա եք եղել դպրոցում, և տպավորություն է, թե հետագայում
բանասիրական կրթություն եք ստացել, բայց, երբեք չէի մտածի, որ ավարտել եք
ֆիզիկայի ֆակուլտետը: Ինչպե՞ս է կատարվել մասնագիտության ընտրությունը:
-Ունեցել եմ
հայոց լեզվի և գրականության հրաշալի ուսուցիչ, ումից շատ բան եմ սովորել:
Իսկապես, գերազանց տիրապետել եմ մայրենի լեզվին, բայց դրան հակառակ
ունեցել եմ ֆիզիկայի մի շատ վատ ուսուցիչ, որին չէի սիրում: Ինքն էլ ինձ
չէր սիրում: Փոխադարձ էր մեր, կարելի է ասել՝ ատելությունը: Ես զգում էի,
որ այս մարդը միշտ կիսատ ինչ-որ բաներ է ասում: Երբ որ հարցեր էի տալիս՝
զայրանում էր: Խնդիր լուծել չէր սովորեցրել, իսկ այդ առարկան ինձ շատ էր
հետաքրքրում: Ֆիզիկան միայն գիտություն չէ. մտածելակերպ է, վերլուծել է,
աշխարհընկալման լայն պատուհան, ու ես ուզում էի այդ պատուհանից դուրս
նայել, իսկ այդ մարդն անընդհատ փակում էր: Եվ, ի հեճուկս նրան՝ որոշեցի, որ
գնալու եմ ֆիզիկայի ֆակուլտետ: Հորս ասացի որոշմանս մասին՝ տեղեկացնելով,
որ առարկան լավ չգիտեմ: Պատկերացրեք, 1965 թվականին մասնավոր
պարապմունքների հաճախեցի և, արդյունքում, ընդունվեցի:
Փաստորեն,վատ ուսուցիչն էլ է այս կամ այն մասնագիտության ընտրության մեջ դեր խաղում:
-Այո…բայց սա բացարձակ դուր չեկավ իմ հայոց լեզվի ու գրականության ուսուցչուհուն, ով նեղացավ ինձանից:
Այսօր, հատկապես ավարտական
դասարանների աշակերտները դպրոց չեն հաճախում, հաճախելուց էլ՝ չգիտես,
աշակերտ են, թե արդեն 25-ամյա երիտասարդ: Խոսքս զգեստներին է վերաբերում,
շպարին..: Ինչ-որ ծրագիր մշակվո՞ւմ է այս առումով:
- Դպրոցն անհրաժեշտություն է և բոլոր այն
ծնողները, ովքեր կարծում են, որ երեխան 3 առարկա կպարապի և կհանձնի
քննությունները՝ չարաչար սխալվում են: Այդ քայլով երախային դնում են փոքր
շրջանակի մեջ: Դպրոց գնալ նշանակում է մարդկային հարաբերությունների մեջ
հմտանալ, կողքինին պաշտպանել ու պաշտպանվել: Երբ որ երեխան մեկուսանում է,
դպրոց չի գնում, և ծնողները տարբեր ձևերով ատեստատ են ձեռք բերում, սրանով
վնասում են երեխային: Փոխանակ դպրոցից պահանջեն՝ ապահովել երեխայի
կրթությունը, որը նրա սահմանադրական իրավունքն է, հարմարվում են այս
վիճակին ու ասում են՝ կտանեմ 3 առարկա կսովորի, քննության կտա: Այնինչ, 3
առարկա սովորելով հասարակության լիարժեք անդամ չեն կարող դառնալ:
Ինչ վերաբերում է հագուստի վերաբերյալ
ծրագիր մշակելուն, ապա դրա հարկը չկա: Վերևից իջնող ամեն մի պարտադիր բան
միայն ընդվզում է առաջացնում: Դպրոցն ինքը պետք է իր կրթական միջավայրը
ձևավորի, որտեղ կկարևորվի կրթությունը, բովանդակությունը և կստորադասվի
մնացածը: Ճիշտ կրթության պարագայում երեխաներն իրենք գնում են ճիշտ
ճանապարհով, հագուստն էլ են ճիշտ ընտրում:
Երբ դպրոցի տնօրեն էի՝ այդ ուղղությամբ
հետևյալ քայլերն արեցի. Յուրաքանչյուր դասարանի ծնողական կոմիտեն որոշեց,
թե իրենց երեխան սեպտեմբերի մեկից ինչ հագուստ պետք է կրի: Պայմաններն ասել
էինք. Վերևը տաք եղանակներին պետք է լիներ սպիտակ, հետո՝ կոստյում:
Տարրական դպրոցի համար էլ մենք դպրոցում էինք կարում: 1000 դրամի
պատմություն էր:
Դպրոցի կառավարումը պետք է լինի առաքինության շրջանակում, որի մեջ ներառվում է նաև հագուստը:
Սկզբում ուսուցիչ, ապա տնօրեն: Ո՞րն է, կամ էր՝ Անահիտ Բախշյանի երազած դպրոցը:
1999 թվականի փետրվարին երբ նշանակվեցի
դպրոցի տնօրեն և զանգահարեցի ամուսնուս՝ Յուրի Բախշյանին և ասացի, որ
հրաման ունեմ, այդ օրն ասաց, որ շուտ է տուն գալու: Եկավ, բացեց իր
կոնյակներից մեկը, ճաշի սեղանի շուրջ նստեցինք և խոսքն ուղղելով
երեխաներին՝ ասաց.
-Ձեր մայրիկը վաղվանից շատ պատասխանատու
գործի է գնում: Շատ զբաղված է լինելու: Մենք իրենից մեկ տարի ոչինչ չպետք է
պահանջենք: Ինչ-որ կկարողանա՝ կանի. ժամանակ կունենա՝ ճաշ կեփի, չէ՝ յոլլա
ենք գնալու: Իհարկե, հասցրեց, ասել, որ ինչ-ինչ, միայն թե իր
վերնաշապիկները և կոստյումը չմոռանամ արդուկել (Ծիծաղում է.Ա.Կ):
Ապա, խոսքն ուղղելով ինձ՝ հավելեց. «Թող
քո աշակերտները մի քիչ պակաս իմանան ֆիզիկան, մաթեմատիկան, բայց քաղաքացի
մեծանան: Նրանց տուր ընտրություն կատարելու հնարավորություն, թող սովորեն
ընտրել: Թող քո աշակերտները մեծանան իրենց ստեղծած պետության մեջ»:
Ու հետևյալ քայլերն արեցի: Աշակերտներիս
ասացի, որ դպրոցն իր տարածքով իրենց պետությունն է: Գնացեք, ընտրեք Ձեր
պետության անունը, հիմնը, զինանշանը: Հայտարարեցինք մրցույթ: Ով ինչ
առաջարկ ուներ՝ գցեց այնտեղ: 10 օր անց տուփը բացեցինք: Երեխաներից մեկը
առաջարկել էր պետության անունը Տիր դնել՝ ի պատիվ գիտության, կրթության
հեթանոսական աստծո: Զինանշանը բացված գրքի տեսքով էր: Հիմնի բառերը գրեց
պայծառ մի աղջիկ, երաժշտության ուսուցչուհին՝ երաժշտությունը:
Հիմնի բառերը հիշո՞ւմ եք:
Իհարկե: Անգամ կարող եմ երգել: (Երգում է.Ա.Կ)
Դու փոքրիկ աշխարհ՝
Հրաշքով լեցուն,
Աշակերտական հանրապետութուն…
ՀՀ օրհներգից հետո մեր հիմն էինք երգում,
որոշում կարևոր անելիքները: Առավոտյան ժամը 08:50 ռադիոցանցը միանում էր,
ով որտեղ էլ լիներ՝ կանգնում էր ու երգում: Ես միշտ առաջին հարկում կանգնած
երգում էի, բոլորը միանում էին ինձ:
Իմ և Յուրիի երզած դպրոցը դա էր:
Այնքան սիրով եք խոսում Ձեր
ամուսնու մասին, որքան սեր կա Ձեր աչքերում: Գիտեմ, որ առաջին հանդիպումը
տեղի է ունեցել ընդունելության քննության ժամանակ. Ի՞նչ եք կարծում սա
ճակատագիր էր, թե՞ պատահականություն:
-Չեմ հավատում նրան, որ ինչ-որ մեկը գրել է
այսպես կոչված ճակատագիրը և ես էլ դրանով շարժվում եմ: Ես այդպիսի
ճակատագրին չեմ հավատում: Հավատում եմ այն ճակատագրին, որը ինքդ ես գրում:
Հայ քրիսոնյան, առաքելական եկեղեցու հետևորդը ճակատագրին չպետք է հավատա:
Հակառակ դեպքում կստացվի, որ Աստված, ով բոլորիս անչափ սիրում է, մեկի
ճակատին կգրի, թե դու պետք է մահանաս շատ երիտասարդ, մյուսին՝ ապրես
այնքան, որ զահլադ գնա: Ոչ: Չէր կարող պատահել՝ Աստված Յուրիի ճակատին
գրեր, որ պետք է սպանվեր դավաճանի գնդակից: Ուղղակի, այո՛, Յուրին էլ գրեց
իր ճակատագիրը:
Ոչ մի բան պատահական չի լինում: Մեր
ենթագիտակցության մեջ այնքան խորը ծալքեր կան..: Եթե մտքերդ չես
կառավարում, դու ուրեմն ճակատագիրդ չես կարող գրել: Երբ կառավարում ես՝
չես մտածում, թե ինչ կլինի, ինչ կասեն: Եվ, երբ երիտասարդներին ասում եմ,
որ իմ զգացմունքների մասին առաջինն եմ հայտնել ամուսնուս՝ զարմանում են:
Պետք չէ զարմանալ: Եթե զգացմունքներդ տանում են դեպի երազանքդ, չպետք է
հապաղես, կասկածես, վախենաս: Նա ինձ, ճիշտ է, շատ կոռեկտ մերժեց, բայց, 9
ամիս հետո եկավ ու ասաց, որ ինձ սիրում է:
Տիկ. Բախշյան, ինչպե՞ս կատարվեց անցումը կրթության ոլորտից՝ քաղաքականություն: Ի՞նչը դրդեց կայացնել նման որոշում:
-Երբ եղավ
Հոկտեմբերի 27-ը, այդ օրերին իմ մեջ փլվեց իշխանության նկատմամբ ունեցած իմ
ակնածանքը: Ինչո՞ւ, ինչպե՞ս կարող էր Աժ-ում ահաբեկչություն կատարվել: Եվ
այդ ինչուներն ինձ տարան մի տեղ, որը կոչվում է քաղաքականություն:
2007 թվականի մայիսի 12-ից
ԱԺ-ում եք եղել: Որպես արդեն նախկին պատգամավոր, ինչպե՞ս եք գնահատում ԱԺ
ներկայիս պատգամավորների աշխատանքը:
-Ինչ կարողանում են՝ դա են անում: Մեկը
կարողանում է ձեռք առնել, ձեռք է առնում, մեկը կարողանում է հայհոյել,
հայհոյում է, երրորդը կարողանում է լաչառություն անել, անում է, չորրորդը
կարողանում է խնդիր բարձրացնել, քննարկել: Բայց ագրեսիվ ինչ-որ բան կա, որը
ոչ մի տեղ չի տանում:
Անցել եք երկար ճանապարհ. որպես կին, հասարակական գործիչ, ի՞նչ եք գտել և ի՞նչ կորցրել:
-Կորցրել եմ ամենաթանկ մարդուն՝
ամուսնուս: Գտել եմ մի հմտություն, որով ես կարողանում եմ ինձ թունդ չսիրող
պաշտոնյայի, ցանկացած մեկի հետ համագործակցության եզր գտնել: Դա կարծես թե
ինձ հաջողվում է:
Հարցազրույցը` Անի Կարապետյանի
http://asekose.am/hy_AM/news/9/155192-incounern-inc-taran-mi-tex--ore-kocvoum-e-qaxaqakanoutyounanahit-baxsyan.html
4/08/2014
По следам тайны. Что было до Большого взрыва?
В начале ХХI века выдающийся физик Роджер Пенроуз, исследуя реликтовое излучение, обнаружил странные неоднородности в виде концентрических кругов. Такое же наблюдение сделал физик Ваагн Гурзадян. Исследователи предположили, что это гравитационные следы столкновения колоссальных черных дыр, образовавшихся в предыдущей Вселенной.
3/29/2014
Միկի Մաուսը` Յուպիտերի վրա
Արեգակնային
համակարգի ամենամեծ
մոլորակի`
Յուպիտերի
վրա,
աստղագետ
Պիչը
նկատել
է
Ուոլթ
Դիսնեյի
հերոս
Միկի
Մաուսին:
Գիտնականների
խոսքով
Մաուսի
ականջները`
դրանք
անտիցիկլոնն
են` մթնոլորտային
բարձր
ճնշման
մարզը,
իսկ
մռութիկը մթնոլորտային
ցածր
ճնշումն
է:
Յուպիտերը (լատ.՝ Jupiter) կամ Լուսնթագը, Արեգակից հեռավորությամբ
հինգերորդ
և արեգակնային
համակարգի ամենամեծ
մոլորակն
է։
Զանգվածը
կազմում
է
Արեգակի
զանգվածի
ընդամենը
մեկ
հազարերորդը
(0,1%), միևնույն
ժամանակ
այն
երկուսուկես
անգամ
մեծ
է
արեգակնային
համակարգի
բոլոր
մնացած
մոլորակների
ընդհանուր
զանգվածից։ Սատուրնի, Ուրանի և Նեպտունի հետ միասին
դասվում
է գազային
հսկաների դասին։
Այս
չորս
մոլորակները
երբեմն
միասին
նաև
անվանվում
են յուպիտերյաններ կամարտաքին
մոլորակներ։
Подписаться на:
Сообщения (Atom)


